Nieuws

Interview Michael Rauter

Interview Michael Rauter

Componist Michael Rauter maakt voor FREDDIE een bewerking van de klassieker der klassiekers: Bohemian Rhapsody. Wat is het geheim van dit nummer en hoe kan je deze als componist bewerken?

We kennen je van Solistenemsemble Kaleidoskop uit Berlijn. Daar maak je werk dat sommige mensen als high-art beschrijven. Nu werk je vanuit Bohemian Rhapsody. Is dat geen enorm contrast?
Ik denk dat het werk van Queen, en Bohemian Rhapsody in het bijzonder, ook high-art genoemd zou kunnen worden. Deze term is niet alleen weggelegd voor uiterst complexe en conceptuele muziek. Ook popmuziek kan hieronder vallen. Grote muzikale meesterwerken, waaronder Bohemian Rhapsody, bieden ruimte voor interpretatie, zijn projectieschermen voor onze eigen ideeën en identiteiten. Als iets heel goed is, heeft het een complexiteit waar je verder en verder in kan blijven gaan. Dat doet dit nummer al tientallen jaren.

Waarom is het nummer zo populair?
Omdat het popmuziek op zijn best is. Het is zo divers dat verschillende mensen zich met verschillende delen kunnen identificeren. Freddie Mercury lijkt een verhaal te vertellen in het lied. Een verhaal met ups en downs en een climax. Het lijkt narratief maar dat is het niet. Het is meer dan dat. Freddie draagt er iets van zijn eigen leven in uit, op een niet exhibitionistische manier. Het is een gedetailleerd nummer, dat tegelijkertijd veel open laat. Hij versmelt verschillende genres in één nummer: opera, rock, pop. Het lied heeft een donkere boodschap en veel donkere emoties, maar het is in majeur gecomponeerd, daardoor voelt het toch opbeurend aan. We hebben voor FREDDIE veel met fans gesproken en er is één ding dat ze verbindt. Hoe zwaar het leven ook voelt, de muziek van Queen maakt altijd dat ze zich beter voelen.

Wat is je persoonlijke band met Bohemian Rhapsody?
Mijn broer luisterde in mijn jeugd veel naar Queen, hij had een goed gevoel voor oude muziek. Ik was destijds meer bezig met nieuwere muziek. Door mijn broer is het een stuk dat altijd in mijn muzikaal bewustzijn heeft gezeten. Dat is volgens mij bij veel mensen zo. Bohemian Rhapsody zit in ons collectieve geheugen, maar iedereen verhoudt zich er op zijn eigen manier toe. Ik hield vroeger vooral van metal en vond daarom het rockgedeelte heel mooi. Het nummer verveelt nooit. Het heeft een heldere en tegelijkertijd ongemakkelijke, muzikale structuur. Iedere dag hoor ik er weer iets anders in. Dit soort muziek wordt niet meer gemaakt. Dit kon alleen in de jaren zestig tot de jaren tachtig. Popmuziek stond toen veel meer open voor experiment. Luister naar vroege albums van Genesis, van Pink Floyd, of van Queen. Deze artiesten hadden sterke artistieke ambities en hadden alle middelen om deze ambities te onderzoeken. In de jaren negentig is dit al veel meer gaan vervagen. Het was echt een ander tijdperk.

Gebruik je alleen Bohemian Rhapsody voor FREDDIE?
Behalve Bohemian Rhapsody gebruik ik ook het echo-spel dat Freddie Mercury speelde met zijn publiek, op bijvoorbeeld Live Aid. We reflecteren in FREDDIE op gemeenschappen en rolflexibiliteit. Wie ben ik in relatie tot de ander? Ik vind de manier waarop hij zijn ‘machtspositie’ gebruikt erg interessant in deze context. Hij is als popster een goede representant van een onschuldige leider die ook de schaduwkant laat zien van de wijze waarop de mens in een groep functioneert. De manier waarop hij zijn publiek laat meezingen straalt plezier uit, de groep is een veilige plaats voor Queen-fans, ze hebben dankzij zijn muziek een connectie. Tegelijkertijd is het ook heel eng om te zien hoe hij een heel stadion met hem mee kan krijgen.

Hoe werk je met Bohemian Rhapsody?
Zie mij als een acteur die een klassiek stuk moet spelen. Ik heb de tekst, maar moet er ook mijn eigen verhaal van maken. Daarvoor moet ik verwoesten. Ik heb het hele stuk gestript, uit elkaar getrokken. Zo filter ik bijvoorbeeld alle inademingen van Freddie Mercury en alle eindnoten eruit. Dat zijn karakteristieke fragmenten, hoe hij een noot eindigt. De snaredrum en gitaargeluiden tussen de noten heb ik ook los gehaald. Zo maak ik een catalogus van geluiden die normaal niet hoorbaar zijn in het nummer. Die catalogus is mijn instrument. Verder neem ik met mijn cello en elektronica nieuwe muziek op en herschrijf ik zijn echo-zangspel met het publiek als een koorstuk.

Wat gebeurt er als je alles samenvoegt?
Er zullen herkenbare elementen te horen zijn. Bohemian Rhapsody zit in ons collectieve geheugen. Zodra je de eerste akkoorden hoort, ‘is this the real life’, zit het nummer in je hoofd. Tegelijkertijd maak ik een nieuwe compositie waarmee we een ervaring willen bieden aan de bezoeker. Ze gaan een installatie in, reflecterend op hun eigen rol in het collectief. Hoe rolflexibel kunnen we zijn in de gemeenschap waarin we ons bewegen?

Wat betekent rolflexibiliteit?
De basis van de voorstelling is een idee dat wij ons als hedendaagse stedelingen niet meer kunnen identificeren met een en dezelfde identiteit. Vroeger leefden we samen op basis van een nationale geschiedenis en een sterke verzuiling. Nu de meeste mensen in een stad wonen is dat anders. De steden van nu kennen veel verschillende gezamenlijke gronden. De ene keer zijn we sporters op het voetbalveld, de andere keer ouders op het schoolplein. In iedere groep moeten we een andere rol aannemen. Rolflexibiliteit geeft ons de kans te ontsnappen aan de inflexibele, gesloten massa. Freddie Mercury was hier heel goed in. Hij was man, vrouw, gay, immigrant, outcast, diva en ga zo maar door. Een rolmodel avant la lettre. Ook zijn publiek was één flexibele gemeenschap van individuen met allemaal verschillende achtergronden.

Jullie voorstel is om ons als stadsbewoner te trainen in rolflexibiliteit?
Zoiets ja. Wat we bevragen is de mogelijkheid om ons op verschillende manieren te verbinden met elkaar, maar daarvan ook de grenzen te ervaren. Waar wordt het eng? Wanneer voel je je gedwongen om deel uit te maken van de groep? FREDDIE is een samenkomst, een proces. De muziek begeleidt dit proces, zoals bij een ritueel. Ik probeer een energie of sfeer te creëren die je houvast geeft. Ik wil een emotionele verbinding creëren. Soms staat de muziek op de voorgrond, dan is het juist functioneel. Eigenlijk moet muziek dus ook flexibel zijn in zijn rol.

Selecteer een van de filters en klik op 'Toepassen' om het resultaat te zien